و گريست ، سپس براى ورود به حرم پاها را برهنه كرد و با پاى برهنه در حال تواضع قدم در حرم نهاد و قدم برداشت و فرمود : اى ابان ! هر كس اين عمل را بجا آورد ، براى خدا ، اينطور كه من بجا آوردم و تو ديدى ، خداى سبحان صد هزار سيئه از او محو مىكند و صد هزار حسنه براى او مىنويسد و صد هزار درجه براى او ترفيع دهد و صد هزار حاجت او را برآورد « 1 » . حج يا معراج ملكوتى چون با ديدهء بصيرت به عمل حج بنگرى ، آن را معراجى ملكوتى براى روح خواهى يافت كه از بركت آن معراج به فيوضات عالى الهى مىرسى . يكى از بينايان راه مىگويد : عمل حج را نمىتوان با ساير مقررات دين مقايسه نمود ، چه براى بسيارى از عبادات مانند : نماز و روزه و ذكر خداوند و مانند اين‌ها اگر چه تأثير و نتيجهء نيكو در روحيهء شخص دارد ، و ليكن آن اثر به هر اندازه كه باشد محدود به حد معينى است ، ولى عمل حج اگر از روى التفات و داراى اركان و شرايط مقرره باشد و به علت عدم توجه به حقيقت آن تباه نشود ، كارزارى است كه انسان را به تمامى آنچه به شرح رفت مىرساند . حج در روان انسان نيرويى ايجاد مىكند كه تا انسان زنده است در پنهان و آشكار نگهبان او خواهد بود و اين همان فيض الهى است كه از بركت اين معراج نصيب آدمى مىگردد .

--> ( 1 ) - الكافى : 4 / 398 ، باب دخول الحرم ، حديث 1 ؛ وسائل الشيعة : 13 / 195 ، باب 1 ، حديث 17552 ؛ بحار الأنوار : 96 / 192 ، باب 34 ، حديث 3 .